Autor: lek.wet. Karolina Potera-Kozar, VETKA Głogów
Stomatologia weterynaryjna jest dziedziną, w której znaczna część zmian chorobowych rozwija się poza zasięgiem bezpośredniej oceny klinicznej. U psów i kotów widoczna w badaniu jamy ustnej część korony zęba stanowi jedynie fragment całej struktury anatomicznej, natomiast procesy patologiczne bardzo często obejmują korzenie zębów oraz kość wyrostka zębodołowego. Z tego względu diagnostyka radiologiczna stanowi niezbędny element oceny stomatologicznej, a jej brak znacząco ogranicza możliwości prawidłowego rozpoznania.
W praktyce lekarza weterynarii często spotyka się pacjentów z brakami zębowymi, których historia stomatologiczna jest nieznana lub niepełna. Badanie kliniczne może sugerować wcześniejszą ekstrakcję lub utratę zęba, jednak nie pozwala na ocenę, czy doszło do całkowitego usunięcia struktur korzeniowych. Jedyną metodą umożliwiającą obiektywną ocenę tego stanu jest badanie radiologiczne.
Pozostałości korzeni zębowych są znaleziskiem częstym, szczególnie u pacjentów po zabiegach wykonywanych bez kontroli radiologicznej. W badaniu klinicznym jedyną zauważalną nieprawidłowością bywają nierówne krawędzie dziąseł, zgrubienia tkanek lub zmieniona topografia wyrostka zębodołowego, które same w sobie nie stanowią podstawy do jednoznacznego rozpoznania.
Do najczęstszych przyczyn obecności pozostałości korzeni zębowych należą:
Psy i koty skutecznie maskują ból, dlatego złamania koron z odsłonięciem miazgi lub utratą części korony mogą pozostawać niezauważone przez długi czas, prowadząc do obumarcia miazgi i zmian okołowierzchołkowych przy klinicznie „brakującym” zębie.
W wielu przypadkach pozostawiony korzeń nie powoduje natychmiastowych objawów klinicznych, co sprzyja bagatelizowaniu problemu.
Jeżeli pozostałości korzeni zębowych nie ulegają resorpcji, stanowią trwałe źródło patologii i zawsze wymagają leczenia chirurgicznego. Postępowanie zachowawcze nie eliminuje przyczyny problemu. Najczęściej obserwowane następstwa to:
Pozostawione fragmenty korzeni powinny być usunięte chirurgicznie, z odpowiednim opracowaniem zębodołu i kontrolą radiologiczną po zabiegu.
Odpowiedzialna stomatologia weterynaryjna opiera się na szczegółowym planie leczenia, którego podstawą jest pełna diagnostyka radiologiczna jamy ustnej. Obraz RTG umożliwia ocenę struktur niewidocznych w badaniu klinicznym, identyfikację zmian patologicznych oraz zaplanowanie właściwej techniki chirurgicznej.
Brak planu leczenia opartego na diagnostyce obrazowej zwiększa ryzyko powikłań, konieczności powtórnych interwencji oraz utrzymywania się przewlekłych problemów stomatologicznych.
Wykonanie pełnej dokumentacji radiologicznej jamy ustnej oraz leczenia chirurgicznego wymaga stabilnego i bezpiecznego znieczulenia ogólnego, najczęściej w postaci narkozy wziewnej. Długotrwałe znieczulenie jest niezbędne, aby:
Ze względu na długość zabiegów, aby mogły zakończyć się one sukcesem kluczowy jest nie tylko monitoring śródzabiegowy, ale również zadbanie o komfort cieplny i monitoring w trakcie wybudzania pacjenta. Bardzo często w ciągu 3 h zabiegu leczone są powikłania i problemy, które u zwierzęcia powstawały przez lata.
To, co niewidoczne w badaniu klinicznym, często ma kluczowe znaczenie dla zdrowia pacjenta. Pozostałości korzeni zębowych u psów i kotów są częstym i klinicznie istotnym problemem, który wymaga leczenia chirurgicznego, a jego prawidłowe rozpoznanie możliwe jest wyłącznie dzięki diagnostyce radiologicznej.
Standardem pracy lekarza weterynarii powinno być wykonywanie zdjęć RTG jako integralnej części diagnostyki, planowania leczenia oraz kontroli poekstrakcyjnej.
