Radiografia jest jedną z najstarszych i najczęściej wykonywanych metod diagnostyki
obrazowej.
Podczas badania wiązka promieniowania X przechodzi przez ciało pacjenta i dociera do detektora. Poszczególne tkanki osłabiają promieniowanie w różnym stopniu – jedne zatrzymują jego znaczną część, inne przepuszczają je niemal swobodnie. To właśnie różnice w pochłanianiu promieniowania pozwalają na uwidocznienie poszczególnych struktur na obrazie radiograficznym.
Im więcej promieniowania dotrze do detektora, tym ciemniejszy będzie obraz w danym miejscu. Im mniej promieniowania przejdzie przez badaną strukturę, tym obraz będzie jaśniejszy.
Dlatego powietrze, które bardzo słabo pochłania promieniowanie X, jest przedstawiane jako obszary ciemne, natomiast kości, zatrzymujące znaczną część wiązki, widoczne są jako jasne struktury.
W radiografii nie opisujemy więc bezpośrednio gęstości tkanki, lecz zmiany w intensywności cienia radiologicznego.
Zacienienie oznacza obszar bardziej biały (jaśniejszy) na radiogramie. Powstaje wtedy, gdy do detektora dociera mniej promieniowania rentgenowskiego, ponieważ zostało ono silniej pochłonięte przez tkanki lub materiał znajdujący się na drodze wiązki.
Przejaśnienie oznacza obszar bardziej czarny (ciemniejszy) na radiogramie. W takim miejscu do detektora dociera więcej promieniowania, co zwykle wiąże się z obecnością gazu lub zmniejszeniem ilości tkanek pochłaniających promieniowanie.
W tomografii komputerowej lampa rentgenowska obraca się wokół pacjenta, emitując promieniowanie, które odbierane jest przez detektor. Następnie komputer przetwarza uzyskane dane i rekonstruuje obrazy przekrojowe badanego obszaru.
Dzięki temu możliwa jest ocena poszczególnych tkanek bez nakładania się struktur anatomicznych, co znacząco zwiększa wartość diagnostyczną badania.
W przeciwieństwie do radiografii, w tomografii komputerowej nie opisujemy zacienienia ani przejaśnienia obrazu. Oceniamy natomiast stopień osłabienia promieniowania rentgenowskiego przez poszczególne tkanki, określany jako gęstość radiologiczna (densyjność).
Struktury silnie osłabiające promieniowanie, takie jak kość korowa czy metal, określane są jako hiperdensyjne i na obrazie widoczne są jako jasne.
Z kolei struktury słabiej osłabiające promieniowanie, takie jak tłuszcz czy gaz, określane są jako hipodensyjne i przyjmują ciemniejsze odcienie szarości.
W przeciwieństwie do radiografii, tomografia komputerowa pozwala nie tylko zobaczyć badane struktury, ale również określić ich gęstość. W tym celu wykorzystuje się skalę Hounsfielda (HU), w której poszczególnym tkankom przypisano określone wartości liczbowe. Punktem odniesienia jest woda o wartości 0 HU, natomiast powietrze osiąga około -1000 HU. Tkanki bardziej gęste, takie jak kość, uzyskują wartości dodatnie, często przekraczające +1000 HU.
Dzięki temu tomografia komputerowa umożliwia ilościową ocenę gęstości tkanek, co stanowi jedną z jej największych przewag nad klasycznym badaniem RTG.
