Medycyna i weterynaria od lat posługują się akronimami, które ułatwiają zapamiętywanie schematów postępowania, diagnostyki czy interpretacji badań. To proste narzędzia, dzięki którym nawet złożone zagadnienia można uporządkować w logiczną i łatwą do zapamiętania sekwencję.
Dlatego przygotowaliśmy proponowany schemat oceny radiogramów kręgosłupa – ASPINE, który pomaga systematycznie analizować obrazy.
🔹 A – Adequacy & Alignment
Swoją analizę rozpocznij od oceny jakości technicznej radiogramu. Sprawdź, czy badanie obejmuje właściwy odcinek kręgosłupa, zostało wykonane w odpowiednich projekcjach oraz czy nie występują rotacja, artefakty lub nieprawidłowa ekspozycja utrudniające interpretację. Wskazówki techniczne dotyczące wykonania radiogramów kręgosłupa znajdziesz na naszym blogu: https://www.noraxmedical.com/vet/rtg-kregoslupa-praktyczne-wskazowki-techniczne/2914/.
W dalszej kolejności oceń ustawienie kręgów i oś kręgosłupa. Zwróć uwagę na zachowanie prawidłowej osi, obecność ewentualnych podwichnięć, zwichnięć, przemieszczeń oraz nieprawidłowych skrzywień lub deformacji kręgosłupa.
🔹 S – Soft tissues
Ocena tkanek miękkich otaczających kręgosłup jest ważnym elementem interpretacji radiogramu. Zwróć uwagę na ich grubość, zarys i symetrię oraz obecność obrzęku, krwiaków, zwapnień, gazu czy zmian rozrostowych. Nieprawidłowości w obrębie tkanek miękkich mogą stanowić cenną wskazówkę diagnostyczną i sugerować uraz, stan zapalny, proces nowotworowy lub infekcję.
🔹 P – Processes
Oceń wyrostki kolczyste, poprzeczne oraz stawy międzywyrostkowe. Przeanalizuj ich liczbę, kształt, symetrię, ciągłość warstwy korowej i stopień mineralizacji. Zwróć uwagę na obecność złamań, proliferacji kostnej, zmian litycznych oraz innych nieprawidłowości mogących świadczyć o urazie, procesie zapalnym lub nowotworowym. Nie zapomnij również o identyfikacji kręgów przejściowych i innych anomalii rozwojowych, które mogą wpływać na biomechanikę kręgosłupa i predysponować do rozwoju zmian zwyrodnieniowych.
🔹 I – Intervertebral spaces
Oceń szerokość, kształt i symetrię przestrzeni międzykręgowych oraz wygląd płytek granicznych sąsiadujących trzonów kręgów. Zwróć uwagę na ich zwężenie lub poszerzenie, mineralizację krążków międzykręgowych oraz obecność materiału zmineralizowanego przemieszczonego do kanału kręgowego. Dokładnie oceń płytki graniczne pod kątem lizy, sklerotyzacji, nieregularności czy przerwania ich ciągłości. Zmiany w obrębie przestrzeni międzykręgowych mogą wskazywać na procesy zwyrodnieniowe, zapalne (np. discospondylitis), pourazowe lub nowotworowe.
🔹 N – Neural foramina
Oceń wielkość, kształt i symetrię otworów międzykręgowych. Zwróć uwagę na ich zwężenie, poszerzenie lub deformację, które mogą być wynikiem zmian zwyrodnieniowych, rozrostowych, pourazowych lub wad rozwojowych. Chociaż na radiogramach nie uwidacznia się samych korzeni nerwowych, nieprawidłowości w obrębie otworów międzykręgowych mogą pośrednio sugerować ich ucisk i stanowić wskazanie do wykonania bardziej zaawansowanych badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa (CT), rezonans magnetyczny (MRI) lub mielografia.
🔹 E – Extras
Na zakończenie przeprowadź kompleksową ocenę wszystkich dodatkowych nieprawidłowości, które nie zostały uwzględnione we wcześniejszych etapach analizy. Zwróć uwagę na obecność osteofitów, spondylozy deformującej, DISH, zmian litycznych i sklerotycznych, złamań, zmian proliferacyjnych oraz anomalii rozwojowych. Oceń również gęstość i strukturę kości, poszukując zmian mogących sugerować procesy nowotworowe, zapalne lub metaboliczne.
